Turystyka to popularna forma spędzania wolnego czasu dla wielu z nas. Niezależnie od tego, czy wybierasz się na wymagającą wędrówkę w głąb lasu, czy tylko na krótki spacer w pobliżu, warto pamiętać, że w lesie bardzo łatwo można się zgubić – nawet w miejscach, które dobrze znasz. W Twoim ekwipunku turystycznym powinien się więc znaleźć przynajmniej mały kompas lub mapa z busolą danego terenu.
W dzisiejszych czasach pomagają nam również nowoczesne technologie, takie jak GPS czy aplikacje turystyczne w telefonie. Warto jednak wiedzieć, jak korzystać z kompasu i jak natura sama może pomóc w orientacji w terenie.
Kompas – sprawdzona klasyka
Kompas to przyrząd, który służy do określania kierunków świata. Działa dzięki polu magnetycznemu Ziemi i wskazuje kierunek północy magnetycznej za pomocą namagnesowanej igły. Choć nie pokazuje dokładnie bieguna geograficznego, różnica jest niewielka, dlatego kierunek można uznać za wiarygodny. Jedynie w pobliżu biegunów używa się specjalnych urządzeń – tzw. magnetometrów inklinacyjnych.
Pierwsze użycie kompasu sięga starożytnych Chin. Z czasem stał się powszechnym narzędziem i do dziś jest uznawany za najpewniejszy sposób orientacji w terenie. Jednym z najlepszych modeli jest metalowy kompas z podziałką – bardzo trwały i precyzyjny, sprawdzony nawet w trudnych warunkach, inspirowany wersjami wojskowymi.
Urządzenia GPS i kompas w aplikacjach mobilnych
W dzisiejszych czasach orientacja w terenie jest znacznie prostsza dzięki technologii. Wielu turystów korzysta z GPS-u w smartfonie, co jest wygodne przy krótszych wycieczkach. Mało kto jednak wie, że zwykły telefon może pełnić funkcję kompasu, ponieważ posiada wbudowany magnetometr. Wystarczy zainstalować odpowiednią aplikację i skalibrować czujnik magnetyczny.
Dla zapalonych podróżników, którzy przemierzają dzikie szlaki, warto rozważyć turystyczną nawigację GPS. Urządzenia te oferują liczne funkcje, w tym wbudowany kompas elektroniczny. Ich wadą jest jednak konieczność ładowania i podatność na warunki atmosferyczne. Dlatego tradycyjny kompas mechaniczny wysokiej jakości pozostaje niezawodnym rozwiązaniem – nie rozładuje się i nie zawiedzie w trudnych sytuacjach.
Kompas czy busola – jaka jest różnica?
Busola to w zasadzie ulepszona wersja kompasu. Oprócz igły magnetycznej ma również obrotowy kątomierz, linijkę i lupę, dzięki czemu łatwiej określić azymut. Aby w pełni wykorzystać możliwości busoli, potrzebna jest mapa terenu, po którym się poruszasz.
Jak korzystać z kompasu i busoli?
Czasy, gdy umiejętność korzystania z kompasu była jedną z podstawowych rzeczy uczonych już w szkole podstawowej, minęły bezpowrotnie. Duży wpływ mają na to nowoczesne technologie. Znajomość obsługi kompasu lub busoli nie jest dziś tak konieczna, ponieważ mamy do dyspozycji wiele inteligentnych urządzeń. Jednak nawet jeśli wiesz już, jak korzystać z kompasu lub busoli, warto odświeżyć sobie wiedzę przed planowaną wędrówką. Oto kilka sprawdzonych wskazówek, jak prawidłowo korzystać z kompasu.
Podstawowa zasada – niezależnie od tego, czy używasz kompasu, czy busoli – to trzymać je poziomo podczas pomiaru. Ponadto unikaj bliskości metalowych przedmiotów, magnesów, linii wysokiego napięcia i urządzeń elektrycznych, które mogą zakłócać działanie igły magnetycznej.
Kierunki świata na kompasie oznaczone są w następujący sposób:
- N – północ
- S – południe
- W – zachód
- E – wschód
Kompas zwykle ma jedną lub dwie igły. Jeśli ma jedną, wskazuje ona północ. Gdy są dwie, igła wskazująca północ jest zazwyczaj niebieska lub krótsza, a czerwona pokazuje południe.
Klasyczny kompas służy głównie do określania kierunków, natomiast busola lepiej sprawdza się w terenie i przy określaniu trasy. Korzystając z busoli i mapy, należy wyrównać mapę z rzeczywistym kierunkiem północy – północ na mapie powinna pokrywać się z igłą kompasu. Umieść busolę równolegle do krawędzi mapy, aby uzyskać dokładne wskazanie.
Dzięki busoli można określić azymut (czyli kąt między północą a celem), ustalić pozycję, zidentyfikować obiekt i poruszać się według wyznaczonego kierunku.
Nowoczesna alternatywa – zegarki taktyczne
Jeśli zdarzy Ci się zgubić w lesie, docenisz, że masz w plecaku podstawowe wyposażenie: kompas lub busolę, mapę oraz zapas wody. Świetnym wsparciem mogą być również zegarki taktyczne, zwane też militarnymi. Takie zegarki łączą wiele funkcji w jednym urządzeniu i są chętnie używane przez strzelców sportowych, miłośników militariów oraz turystów.
Wybierając zegarek wojskowy, warto kierować się własnymi potrzebami. Jeśli chodzi o inwestycję, zegarki taktyczne mogą oferować doskonałą jakość, co zwykle idzie w parze z wyższą ceną. Jednak nic nie stoi na przeszkodzie, aby wybrać tańszy zegarek z kilkoma funkcjami, który sprawdzi się równie dobrze w razie zgubienia drogi w lesie. Oprócz standardowego wskazania czasu ma on również kompas i termometr. Pasek wykonany jest z wytrzymałej linki paracord, którą w razie potrzeby można rozplątać i wykorzystać w wielu sytuacjach. Zegarek ma także gwizdek sygnalizacyjny, a w połączeniu z krzesiwem staje się praktycznym akcesorium survivalowym, które może pomóc przetrwać w terenie i znaleźć drogę powrotną.
NASZA RADA: Więcej wskazówek, jak przetrwać w lesie, znajdziesz w artykule Jak przetrwać w lesie? Pomogą świetlne pałeczki, płachta biwakowa i podstawowy ekwipunek survivalowy.
Orientacja w lesie z pomocą natury
Najłatwiejszym sposobem orientacji podczas wędrówki jest podążanie za oznaczeniami szlaków na drzewach. Dotyczy to jednak tylko oznakowanych tras. Jeśli wyruszasz w nieznany teren, możesz użyć prostych metod – np. układać małe stosiki kamieni, zostawiać drobne znaki lub narysować symbol na korze drzewa. Mimo to, kompas lub busola powinny zawsze być częścią twojego wyposażenia. Gdy już się zgubisz, pomocna może okazać się sama natura. Wiesz, jak odczytać naturalne wskazówki, by ustalić kierunki świata?
Słońce i jego pozycja
Słońce to najprostszy naturalny sposób orientacji. Rano wschodzi na wschodzie, w południe znajduje się na południu, a wieczorem zachodzi na zachodzie.
Możesz też skorzystać z prostego zegarka analogowego. Ustaw wskazówkę godzinową w kierunku słońca, a następnie wyznacz linię pomiędzy wskazówką a godziną 12 – linia ta wskaże południe.
Nocne niebo
W nocy pomocą jest Gwiazda Polarna – zwykle najjaśniejsza na niebie. Znajduje się na końcu gwiazdozbioru Małej Niedźwiedzicy i zawsze wskazuje kierunek północy.
Drzewa
Zwróć uwagę na pnie drzew i ich słoje – gęstsze słoje znajdują się po północnej stronie. Podobnie mech rośnie głównie od północy, gdzie jest więcej wilgoci. Warto też zauważyć, że gałęzie po północnej stronie są zwykle krótsze i rzadsze.
Siedliska zwierząt
W orientacji na południe mogą pomóc także drobne zwierzęta, takie jak mrówki czy pszczoły. Otwory w ulu zazwyczaj są skierowane na południe, natomiast mrowiska są mniej strome od strony południowej.
Nikt nie wybiera się do lasu z zamiarem zgubienia się, ale może to przydarzyć się każdemu. Dlatego warto być zawsze dobrze przygotowanym i nawet na krótką wycieczkę zabrać ze sobą sprzęt, który pomoże określić kierunek i odnaleźć właściwą drogę. GPS, busola i mapa to idealne rozwiązanie. Jeśli nie masz dużo miejsca, świetnym wyborem będzie praktyczny kompas na nadgarstek, który można założyć jak bransoletkę. Nie zajmuje miejsca w plecaku, a Ty możesz spokojnie cieszyć się wędrówką, mając pewność, że w razie potrzeby znajdziesz drogę powrotną.